Ngày 25/11/2009, Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư 2 dự án điện hạt nhân đầu tiên tại Ninh Thuận. Bộ Khoa học và Công nghệ triển khai Quyết định số 1636/QĐ-TTg ngày 31/8/2010 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt “Quy hoạch mạng lưới quan trắc và cảnh báo phóng xạ môi trường quốc gia đến năm 2020”. Với mục tiêu xây dựng mạng lưới quan trắc và cảnh báo phóng xạ môi trường quốc gia bảo đảm kịp thời phát hiện diễn biến bất thường về bức xạ trên lãnh thổ Việt Nam và hỗ trợ việc chủ động ứng phó sự cố bức xạ, sự cố hạt nhân; cung cấp cơ sở dữ liệu về phóng xạ môi trường phục vụ công tác quản lý nhà nước về năng lượng nguyên tử và an toàn bức xạ, an toàn hạt nhân. Tuy nhiên, trong giai đoạn 2010-2020, việc triển khai thực hiện Mạng lưới quan trắc và cảnh báo phóng xạ môi trường quốc gia mới bước đầu được hình thành, chưa đạt được mục tiêu đặt ra, số trạm, thiết bị quan trắc còn thiếu, tần suất quan trắc chưa nhiều. 

Tại Quyết định số 245/QĐ-TTg ngày 05/02/2025 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Quy hoạch phát triển, ứng dụng năng lượng nguyên tử thời kỳ đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050, tiếp tục giao Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì thực hiện nhiệm vụ phát triển mạng lưới quan trắc và cảnh báo phóng xạ môi trường quốc gia, xây dựng cơ chế trao đổi thông tin, chia sẻ dữ liệu và thống nhất trong vận hành giữa các hệ thống quan trắc phóng xạ trên toàn quốc và với quốc tế.

Bộ Khoa học và Công nghệ giao Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam chủ trì xây dựng Đề án Thành lập Mạng lưới quan trắc và cảnh báo phóng xạ môi trường quốc gia với nội dung chính sau:

Mạng lưới quan trắc và cảnh báo phóng xạ môi trường quốc gia bao gồm: Trung tâm Điều hành quan trắc và cảnh báo phóng xạ môi trường (Trung tâm Điều hành); Trạm quan trắc và cảnh báo phóng xạ môi trường cấp vùng (Trạm vùng); Trạm quan trắc và cảnh báo phóng xạ môi trường cấp tỉnh (Trạm địa phương); Trạm quan trắc tại các cơ sở hạt nhân (Trạm cơ sở) và Hệ thống trinh sát, giám sát, quan trắc, cảnh báo phóng xạ môi trường trong Quân đội (Hệ thống quan trắc và cảnh báo phóng xạ môi trường trong Quân đội).

Mục tiêu của Đề án: Bảo đảm kịp thời phát hiện sớm diễn biến bất thường và kịp thời cảnh báo về phóng xạ môi trường trên diện rộng thuộc lãnh thổ Việt Nam, do sự cố hạt nhân xảy ra trong nước hoặc xuyên biên giới phát sinh từ cơ sở hạt nhân; hỗ trợ công tác phòng, chống vũ khí hạt nhân, phòng thủ dân sự, ứng phó sự cố, thảm họa bức xạ hạt nhân; cung cấp cơ sở dữ liệu về phóng xạ môi trường phục vụ công tác quản lý nhà nước về năng lượng nguyên tử và an toàn bức xạ, an toàn hạt nhân.

Yêu cầu của Đề án: Bảo đảm quan trắc chính xác, kịp thời, áp dụng các công nghệ tiên tiến, hiện đại; Phạm vi quan trắc bao gồm các nguồn phát bức xạ trong nước và ngoài nước có khả năng tác động đến Việt Nam; Bảo đảm kết nối trực tuyến trong Mạng lưới, bảo mật thông tin, có cơ chế quản lý và chia sẻ dữ liệu trên Nền tảng số quốc gia.