Ngày 14 tháng 6 năm 2025, Quốc hội thông qua Luật số 70/2025/QH15sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật số 68/2006/QH11 đã được sửa đổi, bổ sung một số điều theo Luật số 35/2018/QH14 (có hiệu lực ngày 01/01/2026), trong đó đã quy định thúc đẩy hội nhập quốc tế sâu rộng và triển khai đầy đủ các cam kết quốc tế về yêu cầu minh bạch hoá, cụ thể:
Chính sách của Nhà nước trong lĩnh vực tiêu chuẩn và lĩnh vực quy chuẩn kỹ thuật[1]:
“Đầu tư nguồn lực, cơ sở vật chất cho hoạt động trong lĩnh vực tiêu chuẩn và hoạt động trong lĩnh vực quy chuẩn kỹ thuật; phát triển tổ chức đánh giá sự phù hợp hiện đại, hội nhập quốc tế; đẩy mạnh chuyển đổi số trong xây dựng, áp dụng, phổ biến tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật.
Huy động, sử dụng hiệu quả nguồn lực đầu tư từ hiệp hội, hội, doanh nghiệp trong lĩnh vực tiêu chuẩn và lĩnh vực quy chuẩn kỹ thuật; phát triển dịch vụ tiêu chuẩn theo phương thức hợp tác công tư; khuyến khích tổ chức, cá nhân trong nước và nước ngoài, người Việt Nam định cư ở nước ngoài tham gia xây dựng, áp dụng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật tại Việt Nam.
Đầu tư, nâng cấp cơ sở đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ về tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đội ngũ chuyên gia đầu ngành có uy tín đạt trình độ quốc tế trong lĩnh vực tiêu chuẩn và lĩnh vực quy chuẩn kỹ thuật thông qua hoạt động đào tạo chính quy, đào tạo nghề và bồi dưỡng chuyên môn tại các cơ sở giáo dục, cơ sở giáo dục nghề nghiệp, tổ chức khoa học và công nghệ.
Nội dung về Hợp tác quốc tế về tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật
Nhà nước khuyến khích mở rộng hợp tác với các quốc gia, vùng lãnh thổ, tổ chức quốc tế, tổ chức khu vực, tổ chức, cá nhân nước ngoài trên cơ sở bảo đảm nguyên tắc độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, bình đẳng và cùng có lợi; bảo đảm nguồn lực để các đại diện của Việt Nam tham gia xây dựng tiêu chuẩn của các tổ chức tiêu chuẩn quốc tế và khu vực; bố trí nguồn lực để doanh nghiệp, hiệp hội ngành nghề và chuyên gia kỹ thuật trong nước tham gia ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc tế trong các lĩnh vực liên quan.
Nhà nước tạo điều kiện và có biện pháp thúc đẩy việc ký kết điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế về thừa nhận lẫn nhau đối với kết quả đánh giá sự phù hợp nhằm tạo thuận lợi cho việc phát triển thương mại giữa Việt Nam với các quốc gia, vùng lãnh thổ.
Nhà nước khuyến khích mở rộng hợp tác với các quốc gia, vùng lãnh thổ, tổ chức quốc tế, tổ chức khu vực, tổ chức, cá nhân nước ngoài trên cơ sở bảo đảm nguyên tắc độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, bình đẳng và cùng có lợi; bảo đảm nguồn lực để các đại diện của Việt Nam tham gia xây dựng tiêu chuẩn của các tổ chức tiêu chuẩn quốc tế và khu vực; bố trí nguồn lực để doanh nghiệp, hiệp hội ngành nghề và chuyên gia kỹ thuật trong nước tham gia ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc tế trong các lĩnh vực liên quan.
Nhà nước tạo điều kiện và có biện pháp thúc đẩy việc ký kết điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế về thừa nhận lẫn nhau đối với kết quả đánh giá sự phù hợp nhằm tạo thuận lợi cho việc phát triển thương mại giữa Việt Nam với các quốc gia, vùng lãnh thổ.”.
Hiện nay, Bộ Khoa học và Công nghệ là cơ quan đại diện Việt Nam, phối hợp các bộ ngành tham gia các tổ chức tiêu chuẩn quốc tế, khu vực (WTO/TBT, APEC/SCSC. ASEAN/ACCSQ, ISO, IEC, PACS...), triển khai rất nhiều nội dung thực hiện cam kết quốc tế về hài hòa tiêu chuẩn quốc tế, ký kết thưc hiện các Thỏa thuận thừa nhận lẫn nhau (MRA) nhằm thúc đẩy thuận lợi hóa thương mại. Để tham gia các tổ chức tiêu chuẩn hoá quốc tế trên, hằng năm, Bộ Khoa học và Công nghệ đã thực hiện đóng niên liễm để Việt Nam là thành viên của các tổ chức trên.
Tuy nhiên, Việt Nam chưa thể tham gia tích cực vào hoạt động xây dựng tiêu chuẩn quốc tế, đặc biệt là ngay cả khi xây dựng các tiêu chuẩn quốc tế có liên quan đến sản phẩm, hàng hoá chủ lực của Việt Nam với nguyên nhân chủ yếu do nguồn lực tài chính tham gia các cuộc họp quốc tế hạn chế. Điều này, có thể dẫn đến mất lợi thế cạnh tranh của sản phẩm, hàng hóa Việt Nam trước các quốc gia khác.
Do vậy, việc xác định nguồn kinh phí phục vụ hoạt động hợp tác quốc tế là hết sức cần thiết, đảm bảo sự tham gia đầy đủ của Việt Nam vào các tổ chức quốc tế lớn, thể hiện vai trò đóng góp tích cực của Việt Nam vào các hoạt động quốc tế, đồng thời sẽ giúp tăng cường năng lực kỹ thuật, hỗ trợ thuận lợi hóa thương mại, đặc biệt là đối với các sản phẩm, hàng hóa chủ lực xuất khẩu của Việt Nam ra thị trường thế giới (gạo, cà phê, thủy sản, cao su, đồ gỗ…).
Phạm Thanh Trà, Vụ Pháp chế, Bộ KH&CN
[1] Điều 7 (Chính sách của Nhà nước trong lĩnh vực tiêu chuẩn và lĩnh vực quy chuẩn kỹ thuật) Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật năm 2006 được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 70/2025/QH15sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật