Phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang là yếu tố quyết định phát triển của các quốc gia; là điều kiện tiên quyết, thời cơ tốt nhất để nước ta phát triển giàu mạnh, hùng cường trong kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của Dân tộc, trong đó phát triển, trọng dụng nhân lực chất lượng cao, nhân tài đáp ứng yêu cầu phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là một trong những nhiệm vụ quan trọng. Nội dung này được nêu tại Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Trước khi Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo số 93/2025/QH15 được ban hành, các quy định của pháp luật về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số chưa quy định được đầy đủ cơ chế để thực sự thu hút, đào tạo, phát triển được nguồn nhân lực chất lượng cao, cơ chế thu hút, đãi ngộ nhân tài cho hoạt động khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo số 93/2025/QH15 đã bổ sung chính sách ưu đãi về thuế thu nhập cá nhân, chính sách thưởng cho các nghiên cứu cơ bản, chính sách chia lợi nhuận từ thương mại hóa kết quả nghiên cứu cho nhân lực trong nước, đặc biệt bổ sung nguyên tắc, tiêu chí xác định nhân tài trong hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, qua đó quy đinh cơ chế thu hút, đãi ngộ nhân tài, trong đó có
Tổng công trình sư về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo (Điều 53).
Ngày 26/8/2025, Chính phủ ban hành Nghị định số 231/2025/NĐ-CP quy định về tuyển chọn, sử dụng Tổng công trình sư, Kiến trúc sư trưởng về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Nghị định này quy định về tuyển chọn, sử dụng Tổng công trình sư và Kiến trúc sư trưởng, gồm: tiêu chí, quy trình tuyển chọn, chế độ, chính sách, mối quan hệ công tác, quy chế quản lý, đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ của Tổng công trình sư và Kiến trúc sư trưởng để thực hiện đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia.
Theo khoản 4 Điều 4 Nghị định số 231/2025/NĐ-CP, Tổng công trình sư về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là người được cấp có thẩm quyền tuyển chọn, giao thực hiện nhiệm vụ chuyên môn, gồm: Tổng công trình sư Hệ thống là người chủ trì triển khai hệ thống chiến lược trọng yếu, hệ thống dự án đặc biệt quan trọng về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Tổng công trình sư Dự án là người chủ trì thực hiện nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đặc biệt và chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia đặc biệt do Thủ tướng Chính phủ phê duyệt và các chương trình, nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo khác có quy mô lớn, ý nghĩa đặc biệt, có tính liên ngành, quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội theo quy định của Chính phủ.
Theo khoản 5 Điều 4 Nghị định số 231/2025/NĐ-CP, Kiến trúc sư trưởng của bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, ban, ngành ở trung ương (sau đây gọi tắt là Kiến trúc sư tr ởng cấp bộ) và của Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (sau đây gọi tắt là Kiến trúc sư trưởng cấp tỉnh), Kiến trúc sư trưởng Dự án là người được cấp có thẩm quyền tuyển chọn, giao thực hiện nhiệm vụ chuyên môn, gồm: Kiến trúc sư trưởng cấp bộ là người chủ trì tham mưu xây dựng khung kiến trúc triển khai nhiệm vụ của hệ thống chiến lược trọng yếu về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia của cơ quan cấp bộ; Kiến trúc sư trưởng cấp tỉnh là người chủ trì tham mưu xây dựng khung kiến trúc triển khai nhiệm vụ của hệ thống chiến lược trọng yếu về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia của địa phương; Kiến trúc sư trưởng Dự án là người chủ trì thực hiện dự án có hợp phần khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo.
Bên cạnh quy định về tiêu chí, quy trình tuyển chọn, nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm của Tổng công trình sư, Kiến trúc sư trưởng, Nghị định số 231/2025/NĐ-CP đã quy định cụ thể nhiều chế độ, chính sách đối với Tổng công trình sư, Kiến trúc sư trưởng, cụ thể:
Chế độ, chính sách đối với Tổng công trình sư Hệ thống: Về tiền lương; Về tiền thưởng; Hỗ trợ ban đầu 01 tháng lương theo hợp đồng để ổn định chỗ ở, di chuyển, mua sắm thiết yếu; Bảo đảm nguồn lực; Về nhà ở và phương tiện đi lại, điều kiện làm việc; Về tôn vinh, khen thưởng; Chăm sóc y tế, nghỉ dưỡng và nghỉ phép trong năm; Về chính sách đối với thành viên gia đình (gồm: vợ hoặc chồng, con) nếu sống ở Việt Nam cùng với Tổng công trình sư Hệ thống; Về chính sách sau khi hoàn thành nhiệm vụ Tổng công trình sư Hệ thống (Điều 24).
Chế độ, chính sách đối với Kiến trúc sư trưởng Dự án: Về tiền lương; Về tiền thưởng, hỗ trợ ban đầu, tôn vinh, khen thưởng, chăm sóc y tế, nghỉ dưỡng, nghỉ phép trong năm, chính sách đối với thành viên gia đình và chính sách sau khi hoàn thành nhiệm vụ thực hiện theo quy định; Về nhà ở và phương tiện đi lại, điều kiện làm việc (Điều 28).
Các chính sách trên đối với Tổng công trình sư và Kiến trúc sư trưởng đã thể chế hóa kịp thời đường lối, chủ trương của Đảng để thu hút, giữ chân nhân tài, đặc biệt Tổng công trình sư, Kiến trúc sư trưởng tham gia hoạt động khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số để thúc đẩy phát triển mạnh mẽ ngành khoa học và công nghệ./.