Ngày 22/12/2024, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia với nhiều nhiệm vụ, giải pháp có tính cách mạng để thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, trong đó có nội dung “Phát triển, trọng dụng nhân lực chất lượng cao, nhân tài đáp ứng yêu cầu phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia”. Đây là văn bản đặc biệt quan trọng, định hướng xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật về phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo nói chung và cơ chế, chính sách đột phá, đặc thù đối với nhân lực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo nói riêng.
Thực hiện chủ trương của Đảng, Bộ Khoa học và Công nghệ đã chủ trì xây dựng hoặc phối hợp với các bộ, ngành, địa phương liên quan xây dựng trình cấp có thẩm quyền ban hành hoặc ban hành theo thẩm quyền các văn bản quy phạm pháp luật quy định về cơ chế, chính sách đột phá, đặc thù đối với nhân lực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Các cơ chế, chính sách đột phá, đặc thù đối với nhân lực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo được thể hiện rõ nét nhất tại các văn bản quy phạm pháp luật sau:
(1) Nghị quyết số 193/2025/QH15 ngày 19/02/2025 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc biệt tạo đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, trong đó quy định thí điểm một số cơ chế, chính sách về nhân lực trong tổ chức khoa học và công nghệ như: Chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ (Điều 4);
Ưu đãi thuế cho doanh nghiệp và cá nhân hoạt động khoa học và công nghệ (Điều 9).
(2) Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo số 93/2025/QH15, trong đó quy định về Phát triển nguồn nhân lực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo tại mục 2 Chương V: Quyền của cá nhân hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo (Điều 51);
Thu hút, trọng dụng nhân tài về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo (Điều 54);
Ưu đãi đối với cá nhân hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo (Điều 55);
Danh hiệu vinh dự Nhà nước, khen thưởng và giải thưởng về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo (Điều 56);
Cá nhân, nhóm cá nhân, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, nhà đầu tư, chuyên gia hỗ trợ đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp sáng tạo (Điều 57).
(5) Nghị định số 231/2025/NĐ-CP ngày 26/8/2025 của Chính phủ quy định về tuyển chọn, sử dụng tổng công trình sư, kiến trúc sư trưởng về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Nghị định này có nhiều quy định
đột phá về nhiệm vụ, quyền hạn và chế độ, chính sách đối với Tổng công trình sư, Kiến trúc sư trưởng như: Quyền hạn và trách nhiệm của Tổng công trình sư Hệ thống (Điều 15);
Quyền hạn và trách nhiệm của Tổng công trình sư Dự án (Điều 16);
Quyền hạn và trách nhiệm của Kiến trúc sư trưởng cấp bộ (Điều 17);
Quyền hạn và trách nhiệm của Kiến trúc sư trưởng cấp tỉnh (Điều 18);
Quyền hạn và trách nhiệm của Kiến trúc sư trưởng Dự án (Điều 19);
Chế độ, chính sách đối với Tổng công trình sư, Kiến trúc sư trưởng (chương III),…(6) Thông tư số 23/2025/TT-BKHCN ngày 20/10/2025 của Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành Thông tư hướng dẫn xác định vị trí việc làm chuyên trách về chuyển đổi số được hưởng mức hỗ trợ theo quy định tại Nghị định số
179/2025/NĐ-CP ngày 01 tháng 7 năm 2025 của Chính phủ thuộc chức năng quản lý nhà nước của Bộ Khoa học và Công nghệ. Thông tư quy định cụ thể Danh mục, bản mô tả công việc và khung năng lực của vị trí việc làm chuyên trách về chuyển đổi số được hưởng mức hỗ trợ theo quy định tại Nghị định số
179/2025/NĐ-CP áp dụng đối với công chức (Điều 3); Danh mục, bản mô tả công việc và khung năng lực của vị trí việc làm chuyên trách về chuyển đổi số được hưởng mức hỗ trợ theo quy định tại Nghị định số
179/2025/NĐ-CP áp dụng đối với viên chức (Điều 4).
(7) Thông tư số 37/2025/TT-BKHCN ngày 28/11/2025 của Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ quy định mã số, tiêu chuẩn chức danh khoa học, chức danh công nghệ; thành tích, kết quả khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo để xét bổ nhiệm vào chức danh khoa học, chức danh công nghệ cao hơn không phụ thuộc vào năm công tác. Thông tư quy định cụ thể về
mã số và tiêu chuẩn chức danh khoa học, chức danh công nghệ (chương II): Thành tích, kết quả khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo để xét bổ nhiệm vào chức danh khoa học, chức danh công nghệ cao hơn không phụ thuộc vào số năm công tác (chương III).
Việc thể chế hóa các cơ chế, chính sách trên nhằm thu hút nguồn nhân lực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong nước và nước ngoài vào làm việc trong ngành khoa học, công nghệ./.