Chính sách, pháp luật

XỬ LÝ VĂN BẢN QUY PHẠM PHÁP LUẬT ĐƯỢC RÀ SOÁT

19/02/2024 09:01 SA

 Rà soát văn bản quy phạm pháp luật là quá trình soát, xét lại các văn bản quy phạm pháp luật được ban hành trong một thời gian nhất định, được tiến hành theo chuyên đề, lĩnh vực hay theo ngành luật, nhằm phát hiện những quy định, những văn bản pháp luật có mâu thuẫn, chồng chéo trái với quy định của văn bản có hiệu lực pháp lý cao hơn. Còn hệ thống hoá là bước tiếp theo tất yếu của quá trình đó. Hệ thống hoá có nhiệm vụ tập hợp, sắp xếp những văn bản quy phạm pháp luật riêng lẻ thành một hệ thống thống nhất, hài hoà về nội dung và hình thức theo yêu cầu sử dụng, lập ra và công bố danh mục các văn bản quy phạm pháp luật, trên cơ sở đó định kỳ xuất bản các tập hệ thống hoá văn bản quy phạm pháp luật còn hiệu lực để áp dụng thống nhất trên phạm vi quốc gia hay trong từng địa phương. 

Văn bản sau khi rà soát cần phải đề xuất xử lý khi thuộc các trường hợp sau: (i) đối tượng điều chỉnh của văn bản không; (ii) văn bản có nội dung trái, chồng chéo, mâu thuẫn với văn bản là căn cứ để rà soát; (iii) văn bản có nội dung không còn phù hợp với tình hình phát triển kinh tế - xã hội hoặc (iv) phát hiện có quan hệ xã hội cần được điều chỉnh bởi văn bản có hiệu lực pháp lý cao hơn hoặc chưa có quy định pháp luật điều chỉnh.
Theo theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, có năm (05) hình thức xử lý văn bản được rà soát phù hợp với từng trường hợp cụ thể. Chúng ta cần nắm rõ, triển khai đúng trong quá trình hoàn thiện hệ thống pháp luật nói chung và hệ thống pháp luật về thông tin và truyền thông nói riêng.
Thứ nhất, bãi bỏ toàn bộ hoặc một phần văn bản
Bãi bỏ toàn bộ văn bản được áp dụng trong trường hợp đối tượng điều chỉnh của văn bản không còn hoặc toàn bộ quy định của văn bản trái, chồng chéo, mâu thuẫn với văn bản là căn cứ để rà soát hoặc không còn phù hợp với tình hình phát triển kinh tế - xã hội mà không cần thiết ban hành văn bản để thay thế;
Bãi bỏ một phần văn bảnđược áp dụng trong trường hợp một phần đối tượng điều chỉnh của văn bản không còn hoặc một phần nội dung của văn bản trái, chồng chéo, mâu thuẫn với văn bản là căn cứ để rà soát hoặc không còn phù hợp với tình hình phát triển kinh tế - xã hội mà không cần thiết ban hành văn bản để sửa đổi, bổ sung;
Thứ hai, thay thế văn bản được áp dụng trong trường hợp toàn bộ hoặc phần lớn nội dung của văn bản trái, chồng chéo, mâu thuẫn với văn bản là căn cứ để rà soát hoặc không còn phù hợp với tình hình phát triển kinh tế - xã hội.
Thứ ba,  sửa đổi, bổ sung văn bản được áp dụng trong trường hợp một phần nội dung của văn bản trái, chồng chéo, mâu thuẫn với văn bản là căn cứ để rà soát hoặc không còn phù hợp với tình hình phát triển kinh tế - xã hội.
Thứ tư, đình chỉ việc thi hành một phần hoặc toàn bộ nội dung văn bản được áp dụng trong trường hợp văn bản được rà soát có quy định trái pháp luật, mâu thuẫn, chồng chéo nếu chưa được sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ, thay thế kịp thời và tiếp tục thực hiện thì có thể gây hậu quả nghiêm trọng, ảnh hưởng đến lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.
Thứ năm, ban hành văn bản mới được áp dụng trong trường hợp qua rà soát phát hiện có quan hệ xã hội cần được điều chỉnh bởi văn bản có hiệu lực pháp lý cao hơn hoặc có quan hệ xã hội cần điều chỉnh nhưng chưa có quy định pháp luật điều chỉnh.
Kết quả rà soát, hệ thống hóa văn bản được sử dụng trong hoạt động xây dựng văn bản quy phạm pháp luật và hoàn thiện hệ thống pháp luật; tra cứu trong áp dụng và thực hiện pháp luật; cập nhật thông tin của văn bản vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật. Đồng thời được sử dụng để phục vụ công tác hợp nhất văn bản, pháp điển hệ thống quy phạm pháp luật và kiểm soát thủ tục hành chính. Tuy nhiên cũng cần nắm rõ và phân biệt các hình thức xử lý văn bản sau khi được rà soát để đề xuất, áp dụng phù hợp.
Có thể nói ý nghĩa quan trọng của hoạt động rà soát, hệ thống hoá pháp luật nhằm tạo cơ sở cho sự đổi mới về chất văn bản pháp luật, văn bản quy phạm được cải tiến so với các quy định trước đó, đồng thời tạo ra sự thống nhất, hài hoà giữa các văn bản sẽ được ban hành với hệ thống pháp luật hiện hành.

Vụ Pháp chế - Bộ Thông tin và Truyền thông