Chính sách, pháp luật

MỤC ĐÍCH QUẢN LÝ ĐẶT RA TRONG ĐỀ XUẤT XÂY DỰNG NGHỊ ĐỊNH THAY THẾ NGHỊ ĐỊNH 72/2013/NĐ-CP – ĐỐI VỚI TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ VÀ MẠNG XÃ HỘI

30/11/2023 10:47 SA

 Ngày 15 tháng 7 năm 2013, Chính phủ ban hành Nghị định số 72/2013/NĐ-CP ngày 15 tháng 7 năm 2013 của Chính phủ về quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet và thông tin trên mạng. Kể từ thời điểm Nghị định số 72/2013/NĐ-CP được ban hành đến nay, các loại hình thông tin cung cấp trên mạng ngày càng trở nên phong phú, đáp ứng nhu cầu, thói quen của người sử dụng. Nếu như trước đây, hoạt động cung cấp thông tin chủ yếu thông qua hệ thống báo chí, bao gồm báo in, báo nói, báo hình, báo điện tử thì ngày nay việc sản xuất và phát hành nội dung không còn là vị trí độc tôn của các cơ quan báo chí nữa mà đã chuyển dần sang chính người dùng trên các mạng xã hội như Facebook, Youtube, Twitter, Instagram... Người dùng lên mạng không chỉ tìm kiếm thông tin mà họ cần được phục vụ cho nhu cầu giải trí, học tập, sáng tạo, shopping như chơi game, nghe nhạc, xem phim, thương mại điện tử...  

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được qua thực tiễn thi hành cùng với những yêu cầu mới phát sinh của quá trình hội nhập quốc tế, đảm bảo tính thống nhất và phù hợp với hệ thống pháp luật, thực trạng phát triển về công nghệ thông tin và internet…đã bộc lộ những hạn chế bất cập, những khoảng trống pháp lý cần được hoàn thiện. Do đó, việc xác định mục đích sửa đổi các chính sách hiện có là một vấn đề quan trọng và cấp thiết trọng bối cảnh Bộ TTTT đang đề xuất xây dựng Nghị định thay thế Nghị định 72/2013/NĐ-CP. Theo đó, một số mục tiêu quản lý gồm:
- Khuyến khích phát triển các dịch vụ, nội dung, ứng dụng tiếng Việt phục vụ cho cộng đồng người Việt Nam trên Internet. Đẩy mạnh việc đưa các thông tin lành mạnh, hữu ích lên Internet, hạn chế thông tin tiêu cực;
- Ngăn chặn những hành vi lợi dụng Internet gây ảnh hưởng đến an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội, vi phạm đạo đức, thuần phong mỹ tục và vi phạm quy định của pháp luật. Áp dụng các biện pháp bảo vệ trẻ em, thanh thiếu niên khỏi tác động tiêu cực của Internet.
- Bảo đảm chỉ những thông tin hợp pháp theo pháp luật Việt Nam mới được truyền, kể cả truyền qua biên giới, đến người sử dụng Internet tại Việt Nam.
- Xây dựng hành lang pháp lý, tạo môi trường cung cấp dịch vụ nội dung thông trên mạng bình đẳng giữa doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trong nước và doanh nghiệp nước ngoài cung cấp dịch vụ xuyên biên giới tại Việt Nam;
- Điều chỉnh quy định xử lý tên miền tranh chấp để đồng bộ với cam kết quốc tế CPTPP, phù hợp với chinh sách giải quyết tranh chấp tên miền của ICANN và phù hợp chính sách, kinh tế xã hội của Việt Nam;
- Điều chỉnh, bổ sung các quy định về VNIX để đảm bảo rõ ràng, đồng bộ với mô hình hoạt động hiện nay và theo mô hình quốc tế, tăng cường kết nối, phát triển nội dung trong nước, hỗ trợ các doanh nghiệp mới, nhỏ;
- Tăng cường bảo đảm an toàn, an ninh thông tin thông qua việc quy định thẩm quyền cho cơ quan chức năng chỉ đạo doanh nghiệp cung cấp dịch vụ viễn thông, Internet, trong vấn đề thực thi triển khai các giải pháp bảo đảm an toàn, an ninh thông tin.
Vấn đề Hoàn thiện quy định quản lý trang thông tin điện tử tổng hợp và mạng xã hội để hạn chế tình trạng hoạt động gây nhầm lẫn báo điện tử
Quan điểm quản lý:
- Bổ sung các quy định để hạn chế các trang thông tin điện tổng hợp cung cấp tin bài như báo điện tử gây ảnh hưởng đến sự ổn định xã hội;
- Giải quyết được tình trạng các tổ chức, doanh nghiệp lợi dụng Giấy phép mạng xã hội để hoạt động ‘báo hóa” và lách luật cung cấp các dịch vụ chuyên ngành khác.
- Chính sách quản lý sát với sự phát triển của thực tiễn, quản lý thực chất vấn đề, khắc phục được tình trạng quản lý mang tính “hình thức” hiện nay.
- Đảm bảo nhu cầu thông tin của người dân.
Đề xuất hướng sửa đổi, bổ sung:
-         Trang thông tin điện tử tổng hợp
Thứ nhất, bổ sung quy định về liên kết sản xuất tin bài giữa trang tin tổng hợp với cơ quan báo chí:Thực tế hiện nay cho thấy có một số trang tin tổng hợp của doanh nghiệp có khả năng sản xuất tin, bài chuyên nghiệp, có chất lượng và uy tín không kém tòa soạn các báo điện tử hiện đại, Vì vậy, cần bổ sung thêm quy định về hoạt động liên kết sản xuất tin bài giữa doanh nghiệp và các báo điện tử, nhằm tạo thêm nguồn tin bài có chất lượng ở những lĩnh vực ít nhạy cảm cho các cơ quan báo chí, cũng như tăng cường hiệu quả kiểm duyệt của cơ quan quản lý nhà nước. Cụ thể:
- Các trang tin liên kết giữa doanh nghiệp và các cơ quan báo chí điện tử phải sử dụng tên miền thứ cấp của tên miền báo điện tử.
- Hoạt động liên kết sản xuất tin bài báo chí chỉ giới hạn trong các lĩnh vực: khoa học, công nghệ, kinh tế, văn hóa, thể thao, giải trí, quảng cáo, an sinh xã hội theo quy định của Luật Báo chí.
- Cơ quan báo chí là đơn vị thực hiện thủ tục xin cấp phép trang tin liên kết, và phải chịu trách nhiệm kiểm duyệt nội dung trên trang tin liên kết của đơn vị mình.
Thứ hai, bổ sung quy định nhằm hạn chế tình trạng “báo hóa” trên trang thông tin điện tử tổng hợp, cụ thể:
- Trang thông tin điện tử tổng hợp chỉ cung cấp thông tin tổng hợp về các lĩnh vực sau: Khoa học, công nghệ, kinh tế, văn hóa, thể thao, giải trí, quảng cáo, an sinh xã hội và phù hợp với với ngành nghề đăng ký kinh doanh của doanh nghiệp;
- Đặt link gốc ngay dưới bài dẫn lại;
- Quy định cụ thể các nội dung phải có trong giao diện tiêu đề để tránh nhầm lẫn báo chí;
- Tách riêng chuyên mục hỏi đáp về các sản phẩm, dịch vụ, hoạt động của cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp.
- Có văn bản của các báo cho phép/chấp thuận trích dẫn nguồn tin, quy định 1 số trách nhiệm cơ bản: thời hạn, nội dung tổng hợp, trách nhiệm các bên (ví dụ thông báo khi nguồn tin thay đổi…). 
- Chỉ được sử dụng tên miền “.vn.”
- Phải kết nối đến hệ thống giám sát của cơ quan quản lý nhà nước để theo dõi việc đăng tải tin bài trên trang tin tổng hợp, bảo đảm không vi phạm bản quyền và tin dẫn lại phải gỡ ngay sau khi tin gốc bị gỡ.
- Không được cho người dùng bình luận về các tin bài trên trang tin tổng hợp.
- Mạng xã hội:
Thứ nhất, bổ sung quy định “Mạng xã hội” mang tính bao quát bản chất, phù hợp với thực tế, phân biệt rạch ròi với các dịch vụ chuyên ngành khác, cụ thể: mạng xã hội chỉ là nền tảng, công cụ để người sử dụng trao đổi thông tin, không tự cung cấp thông tin, các dịch vụ khác trên mạng xã hội;
Thứ hai, hoàn thiện các quy định về điều kiện cấp phép, hoạt động, quy chuẩn đảm bảo an toàn thông tin; quy định chặt chẽ, chi tiết, có kiểm tra hoạt động thực tế trước khi cấp phép và tuân thủ quy định, cơ bản gồm các quy định sau:
+ Chỉ các tài khoản đã được định danh 2 lớp (xác thực tài khoản với tên thật và số điện thoại) mới được viết bài, đăng bình luận, livestream, tặng quà, nếu không chỉ được xem tin, bài;
+ Bổ sung quy định về giao diện trang chủ mạng xã hội; mạng xã hội đăng tải thông tin của thành viên theo thời gian thực, không sắp xếp vào các chuyên mục.
Thứ ba, bổ sung quy định về trách nhiệm của tổ chức, doanh nghiệp thiết lập mạng xã hội:
+ Phải tiền kiểmnội dung đăng trên mạng xã hội, không cho phép thành viên đăng tải các bài viết giống sản phẩm báo chí (có nguồn hay tự viết bài).
+ Chỉ các mạng xã hội đã được cấp phép mới có quyền: Thu phí sử dụng dịch vụ dưới mọi hình thức; Cung cấp dịch vụ livestream. Đối với hoạt động livestream của thành viên, chỉ được livestream hoạt động văn hóa, giải trí, quảng cáo, khoa học công nghệ, thường thức.
 Thứ tư, trường hợp trên mạng xã hội đa dịch vụ có cung cấp dịch vụ khác thuộc các ngành nghề kinh doanh có điều kiện cần phải có giấy phép, giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh, tổ chức, doanh nghiệp phải thực hiện thủ tục đề nghị cấp giấy phép hoặc giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh và tuân thủ các quy định pháp luật chuyên ngành;
 Thứ năm, mạng xã hội cung cấp đa dịch vụ sẽ phải gỡ bỏ các dịch vụ chuyên ngành vi phạm pháp luật theo yêu cầu của cơ quan quản lý có thẩm quyền. Trường hợp không tuân thủ, sẽ yêu cầu mạng xã hội dừng hoạt động.

Vụ Pháp chế