Chính sách, pháp luật

Tính cấp thiết của việc hoàn thiện các quy định của Luật Báo chí năm 2016 để tạp chí khoa học phát triển lành mạnh, đúng tính chất

16/11/2023 15:19 CH

 Theo thống kê của Bộ Thông tin và Truyền thông, hiện nay có 318 tạp chí khoa học được cấp phép hoạt động. Tuy nhiên, một số tạp chí trong số này hoạt động sai tôn chỉ, mục đích, hoạt động như những cơ quan báo/tạp chí thông tin thông thường, có rất ít hoặc không có tính khoa học. Một số tạp chí khoa học còn cử nhà báo, phóng viên tác nghiệp vượt quá thẩm quyền/lạm quyền, thậm chí có trường hợp tác nghiệp như cơ quan điều tra; còn tồn tại tình trạng đội ngũ phóng viên non kém về đạo đức, nghiệp vụ gây ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động của các cơ quan, tổ chức, cá nhân khi đến phỏng vấn, tìm hiểu, xác minh thông tin xa rời tính chất của tạp chí khoa học là thông tin chuyên sâu, chuyên ngành, công bố/đăng tải các nghiên cứu khoa học, thông tin về hoạt động khoa học chuyên ngành. Hoạt động của một số tạp chí khoa học và nhà báo, phóng viên trực thuộc nêu trên đã ảnh hưởng đến uy tín, hình ảnh của các cơ quan tạp chí khoa học đúng nghĩa nói riêng và các cơ quan báo chí, đội ngũ nhà báo, phóng viên hoạt động đúng pháp luật; gây bức xúc trong dư luận xã hội; ảnh hưởng đến hoạt động hợp pháp của cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp.

Hậu quả của tình trạng trên là, đối với quản lý Nhà nước: không đảm bảo được cơ quan tạp chí khoa học của các viện không phải là đơn vị sự nghiệp công lập, văn phòng đại diện và nhà báo của các tạp chí khoa học hoạt động đúng tôn chỉ, mục đích và tạo ra tác phẩm báo chí có hàm lượng, giá trị khoa học cao; xảy ra lỗ hổng có thể dẫn tới hiện tượng “tư nhân hóa” báo chí, tình trạng tổ chức, cá nhân nước ngoài can thiệp, thao túng, điều hành hoạt động của cơ quan báo chí Việt Nam. Đối với người dân và tổ chức bị nhiễu loạn thông tin khoa học, không được tiếp cận tri thức khoa học nghiêm túc và gây ra cách nhìn nhận, đánh giá không tốt của giới tri thức, học giả và những người quan tâm đến khoa học trong xã hội; có khả năng bị các nhà báo, văn phòng đại diện của các tạp chí khoa học hoạt động không đúng chức năng, tôn chỉ mục đích gây phiền hà, hạch sách nhằm trục lợi cá nhân. Đối với tạp chí khoa học sẽ ảnh hưởng đến danh tiếng của các tạp chí khoa học nghiêm túc sẽ bị ảnh hưởng do bị đánh đồng với các tạp chí khoa học bị biến tướng.
 
 
Thực hiện ý kiến chỉ đạo của các lãnh đạo chủ chốt của Đảng và Nhà nước, căn cứ yêu cầu thực tiễn công tác quản lý nhà nước về báo chí, Bộ Thông tin và Truyền thông đã ban hành Quyết định số 75/QĐ-BTTTT về việc ban hành Kế hoạch xử lý tình trạng “báo hóa” tạp chí, “báo hóa” trang thông tin điện tử tổng hợp, “báo hóa” mạng xã hội và biểu hiện “tư nhân hóa báo chí” nhằm giải quyết tình trạng “báo hóa” tạp chí. Tuy nhiên, để giải quyết gốc rễ, căn nguyên của tình trạng “báo hóa” tạp chí hiện nay thì vấn đề cấp thiết hiện nay là cần có chính sách cụ thể để tạp chí khoa học phát triển lành mạnh, đúng tính chất được ghi nhận và thể hiện tại Luật sửa đổi Báo chí năm 2016.

Nguyễn Thị Thu Thảo - Vụ Pháp chế