Ngày 30/8/2023, Đoàn kiểm tra của Hội đồng phổ biến, giáo dục pháp luật trung ương (PBGDPLTU) đã có kết luận số 4005/KL-ĐKT về công tác PBGDPL của Bộ TTTT.
Theo đó, Đoàn kiểm tra đã đánh giá công tác chuẩn bị, thành phần buổi làm việc được thực hiện nghiêm túc, theo đúng yêu cầu về nội dung, thành phần làm việc; Tài liệu bám sát theo Đề cương hướng dẫn của Đoàn kiểm tra.
Bên cạnh đó, Đoàn kiểm tra cũng đã có những đánh giá chung về kết quả công tác PBDGPL như sau:
Thứ nhất, Bộ Thông tin và Truyền thông đã quan tâm công tác chỉ đạo, hướng dẫn công tác phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL), bám sát nhiệm vụ trọng tâm của Hội đồng phối hợp PBGDPL trung ương, kịp thời cụ thể hóa các định hướng lãnh đạo, chỉ đạo mới của Ban Bí thư, Thủ tướng Chính phủ trong công tác PBGDPL.
Thứ hai, Công tác PBGDPL được Bộ Thông tin và Truyền thông thực hiện với nhiều hình thức, cách làm sáng tạo, qua đó đạt một số kết quả tích cực, thiết thực đóng góp vào việc thực hiện các nhiệm vụ chính trị của Bộ, ngành thông tin và truyền thông. Trong đó, Đoàn kiểm tra ghi nhận những nỗ lực của Bộ trong việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong PBGDPL như triển khai ứng dụng Họp trực tuyến; Nền tảng học trực tuyến mở đại trà (MOOCS); Trợ lý ảo pháp luật; Bảng điện tử công cộng…; chỉ đạo, định hướng các cơ quan báo chí, truyền thông, kênh thông tin cơ sở, doanh nghiệp viễn thông, doanh nghiệp công nghệ số để thông tin kịp thời về các chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ; hướng dẫn các Tổ Công nghệ số cộng đồng thực hiện phổ biến pháp luật cho người dân; lồng ghép việc PBDGPL thông qua các cuộc họp giao ban báo chí, tổ chức hội nghị thông tin cho báo chí về nhân quyền và thông tin đối ngoại hàng tháng.
Bộ Thông tin và Truyền thông cũng đã xây dựng và vận hành chuyên trang “Chính sách pháp luật thông tin và truyền thông” nhằm truyền thông, phổ biến pháp luật về lĩnh vực thông tin truyền thông. Đặc biệt, thực hiện Đề án "Tuyên truyền, nâng cao nhận thức và phổ biến kiến thức về an toàn thông tin giai đoạn 2021 - 2025", Bộ đã có một số mô hình, cách làm hiệu quả trong hoạt động PBGDPL về an toàn thông tin, nhất là các ứng dụng trên mạng xã hội trong triển khai chiến dịch truyền thông về phòng, chống lừa đảo trực tuyến nhằm nâng cao hiểu biết pháp luật, kỹ năng bảo đảm an toàn thông tin thông tin cho người dân trên không gian mạng.
Các kết quả ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong PBGDPL của Bộ Thông tin và Truyền thông là mô hình có giá trị tham khảo, cần nhân rộng cho các bộ, ngành, địa phương áp dụng trong thời gian tới.
Thứ ba, Bộ Thông tin và Truyền thông đã có nhiều cách làm sáng tạo trong thực hiện Quyết định 407/QĐ-TTg ngày 30/3/2022 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án “Tổ chức truyền thông chính sách có tác động lớn đến xã hội trong quá trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật giai đoạn 2022-2027” (sau đây gọi là Đề án 407), trong đó tập trung truyền thông trên các phương tiện thông tin đại chúng, Cổng Thông tin điện tử, trên mạng xã hội về dự thảo Luật do Bộ chủ trì soạn thảo; chỉ đạo các cơ quan thông tin, báo chí truyền thông về các chính sách có tác động lớn đến xã hội trong quá trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật.
Thứ tư, Vai trò của đồng chí Lãnh đạo Bộ Thông tin và Truyền thông là thành viên Hội đồng phối hợp PBGDPL trung ương đã phát huy tích cực trong việc chỉ đạo, triển khai các nhiệm vụ được phân công, nhất là việc thường xuyên chỉ đạo, định hướng tăng cường và phát huy vai trò của các các phương tiện thông tin đại chúng tham gia công tác PBGDPL.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đã đạt được, Đoàn kiểm tra cũng đưa ra một số tồn tại, hạn chế, khó khăn trong công tác PBDGPL của Bộ TTTT chủ yếu sau đây:
- Là Bộ quản lý đa ngành, đa lĩnh vực, hoạt động PBGDPL chưa đồng đều ở các lĩnh vực.
- Việc theo dõi, kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện công tác PBGDPL trong ngành thông tin và truyền thông chưa được triển khai thực hiện thường xuyên.
- Nguồn nhân lực tham mưu về công tác PBGDPL còn thiếu, hoạt động kiêm nhiệm. Việc bồi dưỡng, nâng cao năng lực cho đội ngũ báo cáo viên pháp luật của Bộ còn chưa thường xuyên, nhất là bồi dưỡng về kỹ năng PBGDPL.
- Kinh phí bố trí để triển khai công tác PBGDPL còn chưa đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ (trong báo cáo chưa thể hiện số liệu kinh phí cụ thể cho công tác này); chưa bố trí từ nguồn kinh phí thường xuyên mà chủ yếu bố trí theo từng hoạt động cụ thể hoặc lồng ghép trong các nguồn kinh phí khác. Việc huy động nguồn lực xã hội tham gia chưa được thực hiện sâu rộng.
Để khắc phục những tồn tại, hạn chế, khó khăn, phát huy những kết quả đạt được, thực hiện các văn bản, ý kiến chỉ đạo của Ban Bí thư, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ về đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác PBGDPL, Đoàn kiểm tra đề nghị Bộ Thông tin và Truyền thông quan tâm chỉ đạo và tổ chức thực hiện tốt một số nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm sau:
Thứ nhất, tổ chức triển khai hiệu quả công tác PBGDPL thuộc lĩnh vực quản lý theo quy định tại Điều 25, Điều 38 Luật PBGDPL.
Thứ hai, quan tâm nhân rộng mô hình ứng dụng công nghệ thông tin trong PBGDPL, nhất là mô hình an toàn thông tin mạng trong các bộ, ngành, địa phương. Tiếp tục thực hiện chuyển đổi số trong công tác PBGDPL; qua đó tạo điều kiện để người dân chủ động tiếp cận pháp luật, nhận thức, ý thức pháp luật của cán bộ, Nhân dân được tăng lên. Hướng dẫn, chỉ đạo các các cơ quan thông tin, báo chí thuộc phạm vi quản lý tăng cường thực hiện PBGDPL, truyền thông dự thảo chính sách pháp luật. Phối hợp có hiệu quả với Bộ Tư pháp trong việc nghiên cứu xây dựng, trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, ban hành Đề án “Thực hiện chuyển đổi số trong công tác PBGDPL” trong năm 2024 theo Nghị quyết số 77/NQ-CP của Chính phủ về triển khai thực hiện Nghị quyết số 27/NQ-TW của Ban Chấp hành Trung ương.
Thứ ba, chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành tổ chức triển khai công tác PBGDPL thuộc lĩnh vực do ngành quản lý, phát huy thế mạnh công nghệ thông tin, chuyển đổi số, bám sát chủ trương của Đảng và Nhà nước về PBGDPL, hướng về cơ sở, lấy người dân làm trung tâm.
Thứ tư, phối hợp với Bộ Tư pháp xây dựng, nâng cao năng lực cho đội ngũ báo cáo viên pháp luật về kỹ năng PBGDPL tốt. Chú trọng tập huấn, bồi dưỡng kiến thức pháp luật, kỹ năng PBGDPL cho đội ngũ này, đồng thời phát huy nguồn lực tham gia công tác PBGDPL tại cơ sở, nhất là lực lượng công an, quân đội.
Thứ năm, phối hợp với Bộ Ngoại giao xây dựng các chương trình, nội dung PBGDPL cho người Việt Nam ở nước ngoài, người nước ngoài ở Việt Nam và đối tượng yếu thế ở cơ sở như: thanh thiếu nhi, phụ nữ, dân tộc thiểu số, người khuyết tật...; trong đó chú trọng sản phẩm truyền thông chính sách pháp luật thông qua ứng dụng công nghệ thông tin.
Thứ sáu, tập trung nguồn lực thực hiện có hiệu quả, bảo đảm chất lượng, tiến độ các nhiệm vụ, đề án PBGDPL mới được ban hành, trong đó tập trung vào việc thực hiện có hiệu quả Đề án “Tổ chức truyền thông chính sách có tác động lớn đến xã hội trong quá trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật giai đoạn 2022-2027”, tập trung các chính sách trong dự thảo Luật được xây dựng, ban hành trong năm 2023, 2024 được Hội đồng phối hợp PBGDPL trung ương hướng dẫn tại Công văn số 1877/HĐPH ngày 15/5/2023; công khai, minh bạch nội dung tiếp thu, giải trình; chủ trì, phối hợp với Bộ Tư pháp tổ chức tập huấn cho đội ngũ phóng viên, biên tập viên, cán bộ quản lý thông tin, báo chí ở trung ương. Thực hiện tốt Đề án “Tăng cường năng lực tiếp cận pháp luật của người dân” theo Quyết định số 977/QĐ-TTg ngày 11/8/2022 của Thủ tướng Chính phủ. Triển khai các nhiệm vụ PBGDPL thông qua các Đề án, chương trình cụ thể, phù hợp với đặc thù, yêu cầu thực hiện nhiệm vụ chính trị của bộ, ngành; có các giải pháp đẩy mạnh việc huy động nguồn lực xã hội tham gia, hỗ trợ công tác PBGDPL.
Thứ bảy, phát huy vai trò của từng đơn vị thuộc Bộ để đẩy mạnh thực hiện công tác phối hợp trong tổ chức các hoạt động PBGDPL, nhất là các lĩnh vực liên quan trực tiếp đến người dân, doanh nghiệp; việc xác định tổ chức các hoạt động PBGDPL cần căn cứ theo nhu cầu thông tin pháp luật của người dân, doanh nghiệp, yêu cầu về quản lý nhà nước trong các lĩnh vực cụ thể và các vấn đề đang được dư luận xã hội quan tâm cần được thông tin, truyền thông, phổ biến kịp thời.
Và cuối cùng, cần tăng cường tự kiểm tra, đánh giá chất lượng, hiệu quả công tác PBGDPL; kịp thời phát hiện những khó khăn, vướng mắc, giải quyết theo thẩm quyền hoặc đề xuất với Bộ Tư pháp, Hội đồng phối hợp PBGDPL trung ương xem xét, giải quyết.
Sau những kết luận của Đoàn kiểm tra, Lãnh đạo Bộ TTTT đã chỉ đạo Vụ Pháp chế là đầu mối, phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan thuộc Bộ để tiếp tục phát huy những kết quả đã đạt được; khắc phục các tồn tại, hạn chế. Đặc biệt, tiếp tục nghiên cứu để xây dựng các kế hoạch PBGDPL của Bộ trong đó chú trọng sử dụng cách thức, phương tiện công nghệ mới./.